MEGA-conferenties: Het nieuwe instrument van het Kremlin om anti-LGBTIQ+-haat te exporteren

“Make Europe Great Again” (MEGA) klinkt als een spottende variatie op de MAGA-slogan van Donald Trump. Toch is MEGA in minder dan een jaar tijd uitgegroeid tot een van de snelst groeiende extreemrechtse projecten op het continent. Het begon in de wandelgangen van het Europees Parlement en is sindsdien naar Warschau en Chişinău gereisd, waarbij politici van de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR), Patriots for Europe en religieus-rechtse netwerken uit de VS werden aangetrokken.

Op het eerste gezicht wordt MEGA gepresenteerd als een conferentie voor conservatieven om te debatteren over “gezin”, “identiteit” en “vrijheid”. In werkelijkheid is het veel verontrustender: een transnationaal coördinatiecentrum dat aan het Kremlin gelieerde narratieven witwast in Europese debatten.

De Moldavische editie in juli 2025 maakte dit duidelijker dan ooit.

Chişinău: de vingerafdrukken van het Kremlin

Slechts enkele dagen voor het evenement vaardigde de Moldavische Informatie- en Veiligheidsdienst (SIS) een buitengewone waarschuwing uit:

“Deze personen zouden deelnemen aan een evenement met obscure organisatoren, zonder transparantie over de financiering en met dubieuze connecties met de criminele groep Shor. Op basis van de informatie beogen sommige deelnemers en organisatoren een extremistische agenda te promoten om de territoriale integriteit en democratie van de Republiek Moldavië te ondermijnen ⁽¹⁾ .”

De SIS benadrukte dat MEGA “deel uitmaakte van een breder spectrum van hybride acties die door Rusland op het grondgebied van de Republiek Moldavië worden ondernomen” en waarschuwde burgers dat “deelname, zelfs onbedoeld, aan dergelijke acties die door externe krachten worden georkestreerd, potentiële juridische risico’s met zich meebrengt.” ⁽¹⁾

De waarschuwing was niet abstract. Ilan Shor, een pro-Russische oligarch die veroordeeld is voor zijn rol in de Moldavische bankfraude van een miljard dollar en nu vanuit Moskou opereert, blijft een centrale figuur in de netwerken rond MEGA. Zijn bondgenoten hielpen de editie in Chişinău te faciliteren. PR-bureaus zoals Fortius Consulting, verbonden aan zakenpartners van Shor, hebben actief vorm gegeven aan narratieven over de Moldavische politiek in EU-media zoals EU Reporter en EU Today ⁽²⁾.

Een wegwerpwebsite en schaduworganisatie

Er was ook argwaan rond de digitale voetafdruk van de conferentie. De officiële website, mega2025.eu, leek gereduceerd tot lorem ipsum-plaatshouders en lege tabbladen. Zoals een onderzoek opmerkte:

“De tabbladen Sprekers, Programma en Live zijn allemaal leeg. Vreemd genoeg is de rest van de website grotendeels hetzelfde: een mengeling van ‘lorem ipsum’-plaatshoudertekst en links naar eerdere en toekomstige conferenties die eveneens geen details bevatten.” ⁽¹⁾

Eerdere versies van de site, vastgelegd door de Wayback Machine, vertelden een ander verhaal: expliciete verwijzingen naar partnerschappen met ECR en de pro-Russische extreemrechtse Alliantie voor de Unie van Roemenen (AUR), lijsten met sprekers en oproepen tot registratie. Dit alles verdween voor de Moldavische conferentie ⁽¹⁾.

Onderzoekers concludeerden dat de site in feite een “wegwerppagina” was, geofenced zodat deze alleen in Moldavië kon worden bekeken en waarschijnlijk zou verdwijnen nadat de conferentie haar doel had gediend ⁽¹⁾.

Grensdrama: Brian Brown en de link met de VS

Ook de gastenlijst trok de aandacht. De Amerikaanse activist Brian Brown, voorzitter van de International Organization for the Family en leider van het World Congress of Families (WCF), werd aanvankelijk de toegang tot Moldavië geweigerd, tot persona non grata verklaard en naar een vlucht voor uitzetting begeleid. Op het laatste moment werd de beslissing teruggedraaid, naar verluidt na tussenkomst van de Amerikaanse ambassade. Brown bedankte de ambassade later voor de hulp bij het verkrijgen van toegang ⁽¹⁾.

De aanwezigheid van Brown is veelzeggend. Het WCF werd in 1995 in de VS opgericht als een gezamenlijk mondiaal-Amerikaans initiatief, maar werd de afgelopen decennia in toenemende mate geabsorbeerd door de soft power-machine van Rusland. Volgens de New York Times was het doel om “een wereldwijd netwerk van gelijkgestemde conservatieven te koesteren om feminisme, homoseksualiteit en abortus te bestrijden” ⁽¹⁾.

Het Southern Poverty Law Center bestempelt WCF als een haatgroep. Het wordt alom erkend voor het lobbyen voor de Russische wet tegen ‘homopropaganda’ uit 2013, een wet die het sjabloon werd voor het beperken van queer-expressie wereldwijd ⁽¹⁾.

Brown zelf heeft een geschiedenis in Moldavië; hij organiseerde en bezocht in 2018 een WCF-conferentie in Chişinău die werd gehost door de toenmalige president Igor Dodon. Zijn terugkeer onder de vlag van MEGA bevestigt de rol van het evenement als brug tussen het Amerikaanse religieuze conservatisme en aan Rusland gelieerde invloedsoperaties.

Velen hebben Brown ervan beschuldigd een agent te zijn van de Russische oligarchen Konstantin Malofejev en Vladimir Jakoenin. Het is niet verrassend dat Shor er in het verleden van is beschuldigd samen te werken met Jakoenin, een aan het WCF gelieerde Russische oligarch ⁽⁶⁾.

Wie werd er nog meer tegengehouden aan de grens?

Brown was niet de enige die de toegang werd geweigerd. Het Tsjechische Europarlementslid Ondřej Dostál en de Griekse politicus Dimos Thanasoulas werden beiden gedeporteerd. Thanasoulas, een woordvoerder van de souvereinistische partij NIKI, staat bekend om zijn felle verzet tegen de rechten van LGBTIQ+-personen. Het paspoort van Dostál werd in beslag genomen voordat hij op een vliegtuig uit Moldavië werd gezet ⁽¹⁾.

De verboden onderstrepen dat de Moldavische autoriteiten het evenement als meer dan alleen een conferentie beschouwden. Het was een veiligheidsdreiging.

Op de website van de MEGA-conferentie in de Moldavische hoofdstad prijkten ook bekende extreemrechtse politici zoals de Belg Filip Dewinter, de Israëliër Ariel Boulshtein en het voormalige Poolse Europarlementslid Ryszard Czarnecki ⁽⁷⁾. Het is onbekend of zij Moldavië binnen mochten.

Van Brussel naar Warschau naar Chişinău

De Moldavische editie kwam niet uit de lucht vallen. MEGA is al genormaliseerd binnen de EU-politiek.

Begin 2025 organiseerde de ECR-fractie in het Europees Parlement een editie van de conferentie, wat het merk onmiddellijk institutionele legitimiteit gaf ⁽³⁾. Dat evenement telde prominente ECR-leden onder de aanwezigen en legde de basis voor verdere uitbreiding.

Later dat jaar was Warschau gastheer van de vijfde MEGA-editie, gepresenteerd als een vertoon van “kracht en eenheid” van de conservatieve beweging in Centraal- en Oost-Europa.

Het programma draaide om drie thema’s:

• “Relaties tussen de EU en de VS – het begin van een nieuw tijdperk?”
• “Conservatisme en zijn fundamentele rol in het licht van de uitdagingen van vandaag”
• “Hoe democratie en gezond verstand te behouden” ⁽⁴⁾.

Deelnemers kaderden het evenement als een verdediging van de “Latijnse beschaving”, verzet tegen EU-federalisering en bescherming van “identiteit” tegen migratie en “genderideologie” ⁽⁴⁾.

Verslaggeving die MEGA gunstig gezind was, beschreef Warschau als “het bewijs dat de internationale conservatieve beweging steeds georganiseerder wordt”, met een focus op gezin, geloof, identiteit en het “beschermen van de jongere generatie tegen het opleggen van politieke correctheid” ⁽⁵⁾.

Op een gegeven moment zetten de deelnemers blauwe petjes op met de slogan “MAKE EUROPE GREAT AGAIN”, een bewuste spiegeling van de MAGA-campagne van Trump ⁽⁵⁾.

De Fortius-connectie: PR voor de vrienden van het Kremlin

Onderzoeken naar de organisatie van MEGA wijzen naar Fortius Consulting, een in Madrid gevestigd PR-bureau opgericht door Juan Ángel Soto Gómez. Fortius heeft figuren vertegenwoordigd die dicht bij Ilan Shor staan, waaronder Victoria Şapa, en is in verband gebracht met narratieven die aansluiten bij de agenda van Shor ⁽²⁾.

Zoals één rapport concludeert:

““De PR-operaties van Ilan Shor laten zien hoe pro-Russische actoren binnen het lobby-ecosysteem van de EU kunnen en zullen opereren om beleidsmakers te beïnvloeden en de publieke opinie te vormen. Dit legt een groot gat bloot in de EU-wetgeving op het gebied van lobbyen, PR en sancties.” ⁽²⁾

Alleen al in 2024 publiceerde EU Reporter 24 niet-gedeclareerde, door PR geplaatste stukken over Moldavië, waarvan vele aan Shor gelieerde figuren promootten en de Moldavische regering afschilderden als een “dictatuur”. Fortius was rechtstreeks bij deze inspanningen betrokken ⁽²⁾.

De mazen in de wet zijn overduidelijk. Terwijl de Amerikaanse sancties tegen Shor een verbod inhouden op het inhuren van consultants of lobbykantoren, zijn de EU-sancties veel zwakker. Als gevolg hiervan staat het gesanctioneerde Moldavische actoren vrij om PR-bureaus in Europa te contracteren om hun narratieven te verspreiden ⁽²⁾.

Waarom LGBTIQ+-personen in het vizier staan

Voor LGBTIQ+-personen is MEGA niet zomaar een conservatief netwerkevenement. Het is de proeftuin voor het terugdraaien van fundamentele rechten.

Dezelfde actoren achter MEGA, WCF, aan Shor gelieerde netwerken en hun Europese bondgenoten, zijn verantwoordelijk voor de Russische wet tegen ‘homopropaganda’ uit 2013. Vandaag de dag dringen zij aan op identieke maatregelen in EU-lidstaten: censuur van “genderideologie”, verboden op Pride, beperkingen op transgenderzorg en wetten over buitenlandse agenten die erop gericht zijn ngo’s het zwijgen op te leggen ⁽⁴⁾.

Dit is niet toevallig. Zoals het WCF decennia geleden zelf verklaarde, is haar missie om “feminisme, homoseksualiteit en abortus te bestrijden” ⁽¹⁾.

Wat begint als retoriek over het “beschermen van kinderen”, vertaalt zich rechtstreeks in beleid dat queer-levens criminaliseert en het maatschappelijk middenveld ontmantelt.

Waarom dit van belang is voor de democratie

Het gevaar van MEGA reikt verder dan de rechten van LGBTIQ+-personen. Door werk op het gebied van gelijkheid af te schilderen als “buitenlandse inmenging”, leggen deze actoren de basis voor autoritarisme. Zodra het precedent is geschapen dat ngo’s, journalisten of queer-organisatoren agenten zijn van “Soros” of “Brussel”, wordt het gemakkelijk om afwijkende meningen te onderdrukken onder het mom van het verdedigen van de soevereiniteit.

De Moldavische SIS heeft al gewaarschuwd dat MEGA deel uitmaakt van de Russische strategie voor hybride oorlogsvoering. Toch heeft MEGA binnen de EU genoten van institutionele platforms, van het Europees Parlement tot het politieke toneel in Warschau.

Het risico is duidelijk: als Europa deze bijeenkomsten normaliseert, normaliseert het repressietactieken in Kremlin-stijl in eigen land.

De MEGA-roadshow is geen eigenzinnige Trumpistische import. Het is een aan het Kremlin gelieerde invloedsmachine die zich in het volle zicht verbergt, LGBTIQ+-personen in de frontlinie plaatst en de Europese democratie in het vizier heeft.

De vraag is niet of MEGA gevaarlijk is. De vraag is of Europa op tijd zal handelen om het te stoppen.

Bronnen:

1. David Smith (2025). MEGA in Moldova: A Made-for-MAGA Moment. Geraadpleegd via https://www.moldovamatters.md/p/mega-in-moldova-a-made-for-maga-moment
2. Emma Maréchal (2025). Fortius Consulting, Shor and MEGA. Geraadpleegd via https://www.moldovamatters.md/p/fortius-consulting-shor-and-mega
3. Belga (2025). European Parliament hosts second edition of MEGA conference. Geraadpleegd via https://www.belganewsagency.eu/european-parliament-hosts-second-edition-of-mega-conference
4. pl (2025). Make Europe Great Again w Warszawie. Geraadpleegd via https://www.tysol.pl/a144882-make-europe-great-again-w-warszawie
5. La voce del patriota (2025). Dirty shoes, clean hands: Warsaw opens a new front for a Europe great again. Geraadpleegd via https://www.lavocedelpatriota.it/en/dirty-shoes-clean-hands-warsaw-opens-a-new-front-for-a-europe-great-again/
6. Joshua Kirschenbaum, Sergiu Tofilat (German Marshal Fund). Massive Russian Financial Flows Through Moldova Show Small Jurisdictions Matter. Geraadpleegd via https://www.gmfus.org/news/massive-russian-financial-flows-through-moldova-show-small-jurisdictions-matter
7. eu (2025). Chisinau hosts the 4th edition of the “Make Europe Great Again” international conference. Geraadpleegd via https://mega2025.eu/chisinau-hosts-the-4th-edition-of-the-make-europe-great-again-international-conference/

Geschreven door: