Slowakije neemt grondwetswijziging aan die “twee geslachten” verankert

Het parlement van Slowakije heeft een grondwetswijziging goedgekeurd die het bestaan van “twee geslachten” verankert, adoptierechten inperkt en de staatscontrole op het onderwijs verscherpt. Premier Robert Fico vierde de stap als een “grote dam tegen progressivisme”. Mensenrechtenverdedigers waarschuwen echter dat dit niet gaat over het beschermen van gezinnen, maar over het ontmantelen van de democratie.

De wijziging past in een wereldwijd autoritair draaiboek. Van Donald Trump in de Verenigde Staten en Vladimir Poetin in Rusland tot Viktor Orbán in Hongarije: LGBTIQ+-gemeenschappen worden bewust als zondebok gebruikt als eerste doelwit in een breder project om rechtbanken te verzwakken, het maatschappelijk middenveld het zwijgen op te leggen en macht te concentreren. Slowakije is nu het nieuwste hoofdstuk in dit verhaal.

De Venetië-commissie van de Raad van Europa heeft in een dringend advies, gepubliceerd op 24 september, de noodklok geluid over de Slowaakse hervorming. Zij waarschuwt dat vage verwijzingen naar “nationale identiteit” ernstige risico’s op willekeurige interpretatie en rechtsonzekerheid creëren, dat de grondwettelijke verankering van adoptiebeperkingen kan leiden tot discriminatie van LGBTIQ+-personen, en dat het vastleggen van een binaire definitie van geslacht de discriminatie van transgender, intersekse en niet-binaire burgers kan legitimeren. De Commissie concludeerde dat de wijzigingen de bescherming van de mensenrechten ondermijnen en het risico inhouden dat Slowakije in conflict komt met zijn verplichtingen onder het EU-recht en het internationaal recht.

Rémy Bonny, uitvoerend directeur van Forbidden Colours, zei dat de boodschap niet duidelijker kon zijn. “Robert Fico verandert Slowakije in Hongarije en Rusland 2.0. Dit is geen overwinning voor gezinnen, het is een constitutionele aanval op de democratie, en daarmee op alle Slowaken zelf. We kennen dit draaiboek: eerst het vizier richten op de LGBTIQ+-gemeenschap, en vervolgens de rechtsstaat uithollen. De Venetië-commissie is expliciet geweest dat deze hervorming zowel de mensenrechten als de naleving door Slowakije van Europese en internationale verplichtingen bedreigt.”

Bonny waarschuwde dat de Europese Unie niet mag zwijgen. “Als Brussel toestaat dat Slowakije het voorbeeld van Hongarije volgt door de democratie van binnenuit te ontmantelen, loopt het hele Europese project gevaar. De EU is gesticht op de belofte van vrijheid, gelijkheid en waardigheid. Die belofte ligt nu onder vuur in Bratislava.”

Forbidden Colours dringt er bij de Europese Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten op aan om onmiddellijk actie te ondernemen om de Slowaakse democratie en de rechten van haar LGBTIQ+-burgers te verdedigen. “Europa moet aan de kant staan van degenen in Slowakije die geloven in democratie en gelijkheid, niet aan de kant van degenen die deze afbreken,” aldus Bonny.