Hongarije na Orbán: Het echte werk begint nu

Opinieartikel door Rémy Bonny

Nu Viktor Orbán zijn nederlaag tegen Péter Magyar heeft toegegeven, staat Hongarije op een historisch kruispunt. Voor het eerst in 16 jaar is er een reële kans om de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten te herstellen.

Maar dit soort momenten zijn fragiel. En te vroeg juichen is riskant.

Een regeringswisseling betekent niet automatisch een systeemverandering.

Jarenlang is Hongarije omgevormd tot een zogenaamde ‘illiberale’ staat. Niet alleen via wetten, maar ook via instituten, gestolen Hongaars en Europees belastinggeld en diepgewortelde invloedsnetwerken. Als Ursula von der Leyen zich haast om de betrekkingen te normaliseren en financiering vrij te geven zonder strikte voorwaarden, bestaat het risico dat dit systeem wordt verankerd in plaats van ontmanteld.

Het echte werk begint nu.

Bij Forbidden Colours zien we dit moment niet als het einde van een politiek tijdperk, maar als het begin van een democratische test: voor Hongarije en voor Europa. En we zijn duidelijk over wat er nu moet gebeuren.

De juridische architectuur van discriminatie ontmantelen

De kern van de democratische achteruitgang in Hongarije wordt gevormd door een dicht web van wetgeving die gericht is tegen LGBTIQ+-personen en die de grondrechten ondermijnt.

Deze architectuur moet volledig worden ontmanteld.

De zogenaamde “propagandawet”, die de weergave van LGBTIQ+-personen in het openbare leven verbiedt, moet worden ingetrokken. Het verbod op Pride, dat vreedzame bijeenkomsten criminaliseert, moet worden opgeheven. Het verbod op adoptie door alleenstaanden, expliciet ontworpen om regenbooggezinnen uit te sluiten, moet worden teruggedraaid. Juridische gendererkenning moet worden hersteld. De “hartslagwet” moet worden ingetrokken.

Even urgent is de noodzaak om het constitutionele kader van Hongarije te herzien. De huidige “Grondwet” verankert discriminatie door het gezin te beperken tot het heteroseksuele huwelijk en een nauwe, “christelijke” visie op de samenleving vast te leggen. Een democratisch Hongarije kan niet worden gebouwd op een grondwet die een deel van de eigen bevolking uitsluit.

De macht van parallelle structuren breken

Toch zijn wetten slechts één onderdeel van het systeem dat Orbán achterlaat.

In de afgelopen tien jaar zijn enorme publieke middelen overgeheveld naar private handen die gelieerd zijn aan het regime. Instellingen zoals het Mathias Corvinus Collegium (MCC) hebben enorme door de staat gesteunde activa ontvangen, die nu worden gebruikt om politieke narratieven vorm te geven en debatten ver buiten de Hongaarse grenzen te beïnvloeden, vooral in Brussel. Op vergelijkbare wijze is het Danube Institute een knooppunt geworden voor het trainen en verbinden van autoritair gezinde actoren in heel Europa en de Verenigde Staten.

Als deze structuren ongemoeid worden gelaten, dreigen ze een “staat binnen de staat” te worden, waardoor de ideologie van Orbán kan voortbestaan lang na zijn verkiezingsnederlaag.

Ze moeten worden ontmanteld, de financiering moet worden stopgezet of ze moeten onder volledig democratisch toezicht worden geplaatst.

Onderzoek naar buitenlandse invloed

Er is ook een bredere geopolitieke dimensie die niet genegeerd kan worden.

Hongarije onder Orbán opereerde niet in isolatie. Netwerken zoals het World Congress of Families hebben een sleutelrol gespeeld bij het verbinden van Hongaarse actoren met een transnationaal ecosysteem van anti-LGBTIQ+-groepen, waarvan vele gedocumenteerde banden hebben met Russische invloedsoperaties.

Een grondig onderzoek naar hoe deze netwerken opereerden en de rol die politieke figuren zoals Katalin Novák speelden, is niet alleen noodzakelijk voor de verantwoording, maar ook voor de bescherming van de Europese Unie zelf.

Want wat er in Hongarije is gebeurd, is niet alleen een binnenlands verhaal. Het is een casestudy van hoe de democratie van binnenuit kan worden uitgehold, en Rusland speelde daarbij een belangrijke rol.

Wederopbouw van een pluralistische democratie

Tegelijkertijd is ontmantelen niet genoeg. Hongarije zal moeten heropbouwen.

Dit betekent investeren in een onafhankelijk maatschappelijk middenveld, zorgen voor een echt pluralistisch medialandschap en het herstellen van een onderwijssysteem dat vrij is van ideologische controle. Het betekent het creëren van de voorwaarden voor een open samenleving waarin alle burgers, inclusief LGBTIQ+-personen, vrij en gelijkwaardig kunnen leven.

Dit is waar de Europese Unie een cruciale rol te spelen heeft.

EU-financiering mag niet zomaar terugkeren. Het moet strategisch worden ingezet om democratische vernieuwing te ondersteunen, gekoppeld aan duidelijke mijlpalen, transparantie en verantwoording.

Geen geld zonder echte verandering

De verleiding in Brussel zal groot zijn om deze politieke verschuiving als een succes te vieren en snel over te gaan tot normalisering.

Dat zou een fout zijn.

Bij Forbidden Colours zijn we duidelijk: dit is wat wij eisen van de Europese Commissie voordat er ook maar één euro wordt vrijgegeven.

Als er geld vloeit zonder garanties dat de structuren van het autoritarisme worden ontmanteld, zal de Europese Unie geen democratische transitie ondersteunen: zij zal de illusie ervan financieren.

Hongarije heeft een tweede kans gekregen.

Nu moet Europa ervoor zorgen dat deze niet wordt verspild.

Geen geld zonder echte verandering.