Nieuwe lhbtiq+-strategie schiet tekort om de omvang van de dreigingen het hoofd te bieden

Forbidden Colours verwelkomt de woorden van de Commissie over de verdediging van lhbtiq+-personen en EU-waarden, maar de nieuwe lhbtiq+-gelijkheidsstrategie (2026–2030) sluit niet aan bij de realiteit van vandaag.

Europa wordt geconfronteerd met georganiseerde, kapitaalkrachtige anti-rechtenactoren binnen en buiten de Unie; verboden, censuur en intimidatie verspreiden zich. Toch slaagt de voorgestelde strategie er niet in de omvang van de dreigingen te evenaren en biedt zij geen instrumenten om de uitdagingen echt aan te pakken.

Terwijl de situatie voor lhbtiq+-personen en gemeenschappen in de hele EU verslechtert, biedt de nieuwe strategie vrijblijvende coördinatie in plaats van handhaving, vage intenties in plaats van duidelijke toezeggingen, en geen concreet EU-plan om anti-rechtenactoren van binnenuit te bestrijden.

Wij roepen de Europese Commissie opnieuw op om de moed te vinden om samen met ons te strijden voor een echte Unie van Gelijkheid en om alle instrumenten waarover zij beschikt in te zetten om lhbtiq+-burgers in de hele EU echt te beschermen.

Wij zijn het eens met de diagnose — nu moet de Commissie optreden als hoedster van de Verdragen

Wij zijn het volledig eens met de woorden van EU-commissaris voor Gelijkheid Hadja Lahbib, die vanochtend verklaarde dat de Europese Unie een vuurtoren voor mensenrechten moet blijven en dat de Unie — met name de Europese Commissie — de plicht heeft om EU-waarden, democratie en de rechtsstaat te beschermen.

Wij verwelkomen het feit dat de Commissie in de strategie erkent dat het recht op vreedzame vergadering is verankerd in het Handvest van de grondrechten, en dat zij zich ertoe verbindt dit binnen haar bevoegdheden te allen tijde te verdedigen en te handhaven.

Wij verwelkomen ook de herinnering dat de Commissie, als “hoedster van de Verdragen”, de naleving van het EU-recht door de lidstaten zal controleren, alle instrumenten zal gebruiken om de EU-waarden te beschermen en niet zal aarzelen om op te treden waar dat nodig is.

Ten slotte erkennen wij de beoordeling van de Commissie dat lhbtiq+-personen online steeds vaker het doelwit zijn van anti-gendernarratieven, die vaak gelinkt zijn aan buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging (FIMI) en desinformatie. Wij benadrukken hierbij echter dat anti-genderactoren niet alleen buitenlands zijn: zij zijn diep geworteld binnen de EU, actief in elke lidstaat en ondermijnen doelbewust rechten en de democratie.

Het probleem: krachtige woorden, zwakke instrumenten — en geen duidelijke bereidheid tot actie

Ondanks de juiste woorden biedt de strategie niet de instrumenten om deze in de praktijk te brengen. Wij zien:

• Geen duidelijke toezegging om juridische stappen systematisch en zonder uitstel te ondernemen wanneer rechten en vrijheden worden geschonden.
• Geen EU-plan om anti-genderactoren binnen de Unie aan te pakken met monitoring, goed gefinancierde tegenmaatregelen en bescherming voor doelwitten.
• Vertrouwen op zachte beleidsinstrumenten en procesmatige coördinatie die verboden, censuur of intimidatie niet kunnen stoppen.

Rémy Bonny, uitvoerend directeur, Forbidden Colours:

“Wij verwelkomen de nieuwe lhbtiq+-gelijkheidsstrategie van de Commissie — maar laten we eerlijk zijn: dit is te weinig en te laat. Europa ligt onder een gecoördineerde aanval van een anti-genderbeweging die fundamenteel ondemocratisch is en Poetins autoritaire wereldbeeld rechtstreeks de EU binnenbrengt via regeringen zoals die in Hongarije en Slowakije. Een paar mooie woorden houden dat niet tegen.”

De kloof tussen retoriek en actie heeft onmiddellijke gevolgen. In Hongarije is er al meer dan zes maanden een “Pride-verbod” van kracht; twee Pride-evenementen zijn al verboden, waardoor deelnemers en organisatoren het risico lopen op boetes en gevangenisstraf.

Toch bevindt de Commissie zich, zoals vermeld in de persbriefing op 2 oktober 2025, nog steeds in de fase van het “beoordelen” van de situatie in plaats van het starten van inbreukprocedures en het verzoeken om dringende gerechtelijke maatregelen om de vrijheid van vergadering van EU-burgers te beschermen. Een strategie die geen automatische bescherming kan activeren wanneer Prides worden verboden, schiet tekort in haar kerndoel.

Van woorden naar bescherming: onze drie eisen aan de Europese Commissie

Vandaag roepen wij de Commissie opnieuw op om echt op te treden als hoedster van de Verdragen en de juridische instrumenten waarover zij beschikt te gebruiken om EU-waarden en fundamentele vrijheden te beschermen door systematisch en zonder uitstel juridische stappen te ondernemen tegen lidstaten die deze waarden en vrijheden aanvallen. Dit is de kerntaak van de Commissie.

Met betrekking tot de komende EU-begroting verwelkomen wij het voorstel van de Commissie om ervoor te zorgen dat alle nationale en regionale partnerschapsplannen sterke waarborgen bevatten voor de rechtsstaat en de effectieve toepassing van het EU-handvest van de grondrechten gedurende de gehele uitvoering. Wij verzoeken echter dat deze financiële conditionaliteiten worden uitgebreid naar alle EU-programma’s en alle EU-financiering onder het volgende meerjarig financieel kader.

Ten slotte verwelkomen wij het verhoogde budget voor het AgoraEU-programma. Wij eisen nu echter een duidelijke toezegging dat deze groei zich zal vertalen in prioriteiten die gericht zijn op de grondrechten van lhbtiq+-personen, inclusief specifieke steun voor projecten die de dreiging van anti-gender- en anti-rechtenbewegingen aanpakken — met name op het snijvlak van democratie, de rechtsstaat en lhbtiq+-rechten.

Vincent Reillon, Senior Advocacy Officer, Forbidden Colours:

Wat we nodig hebben is echt geld, een echte strategie en echte moed. De Commissie moet ophouden met het afstoffen van oude, mislukte initiatieven en deze aanvallen eindelijk niet alleen als gelijkheidskwesties behandelen, maar als bedreigingen voor onze democratie en veiligheid. Ze heeft de instrumenten al — inbreukprocedures tegen het Pride-verbod in Hongarije, de grondwetswijzigingen in Slowakije en de propagandawet in Bulgarije — maar weigert ze te gebruiken.

Rémy Bonny, uitvoerend directeur, Forbidden Colours:

“Als Brussel denkt dat een witboek een goed gefinancierde, door het buitenland gesteunde autoritaire beweging zal stoppen, houdt het zichzelf voor de gek. Deze strategie kan alleen een startpunt zijn. Nu hebben we actie nodig.”